Mẹ&Con - Trầm cảm sau sinh trong một số trường hợp có thể dẫn tới mẹ sát hại bé sơ sinh nên bệnh này cần được phát hiện và điều trị sớm.

Theo Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ (APA), trầm cảm sau sinh là 1 tình trạng trầm cảm xuất hiện trong vòng 4 tuần sau sinh với các biểu hiện đáp ứng các tiêu chuẩn chẩn đoán trầm cảm theo DSM 5 (sổ tay chẩn đoán các bệnh lý tâm thần phiên bản lần thứ 5). Tỷ lệ dao động từ 8-15% tùy theo tác giả và tùy theo thống kê tại các quốc gia khác nhau.

Các mức độ trầm cảm khá đa dạng dưới biểu hiện một cảm xúc hay thay đổi, dễ bùng nổ (mood swings) thường được biết dưới thuật ngữ “Baby Blues”. Đây là 1 dạng trầm cảm sau sinh nhẹ và thoáng qua, thường chỉ kéo dài 1-2 tuần (đa số bà mẹ tự vượt qua) đến những trường hợp trầm cảm có mức độ nặng hơn (major depression) cần phải có sự can thiệp về y khoa từ tư vấn tâm lý đến dùng thuốc chống trầm cảm.

Nhiều trường hợp trầm cảm sau sinh có tiềm ẩn từ trong thời kỳ mang thai nên nhiều tác giả Anh Mỹ có khuynh hướng nhập chung cả thời kỳ mang thai và thời kỳ hậu sản vào chung với nhau.

Tầm soát trầm cảm sau sinh

Do trầm cảm sau sinh chiếm 1 tỷ lệ khá cao với nhiều mức độ khác nhau nên Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến cáo cần tầm soát tình trạng trầm cảm trên các bà mẹ khi trẻ sơ sinh được 1, 2 và 4 tháng tuổi.

Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) cũng khuyến cáo cần tầm soát tình trạng trầm cảm trên các sản phụ ít nhất 1 lần trong thời kỳ mang thai.

trầm cảm sau sinh

10 dấu hiệu nhận biết trầm cảm sau sinh (Theo Mayo Clinic-USA)

1/ Cảm xúc hay thay đổi, dễ bùng nổ (mood swings trong baby blues)

2/ Cảm thấy buồn bã hầu như cả ngày.

3/ Một cảm giác khó thở như bị đè chặt

4/ Lo lắng quá mức với các biểu hiện bồn chồn, bất an.

5/ Thu rút và từ chối các giao tiếp xã hội.

6/ Giảm trí nhớ và kém tập trung.

7/ Khóc nức nở (với những lý do nhỏ nhặt)

8/ Rối loạn giấc ngủ.

9/ Chán ăn.

10/ Một cảm giác kiệt sức và mất năng lượng.

Nếu có từ 5 triệu chứng trở lên, trong đó có ít nhất 3 triệu chứng xếp từ 1 đến 5 thì cần đi khám bác sĩ chuyên khoa tâm thần.

Lưu ý nếu sản phụ có hành vi ngược đãi hay xâm hại trẻ hoặc nghiêm trọng hơn là có 1 ý tưởng “sát nhi” hoặc ý tưởng tự sát cả mẹ lẫn con thì là 1 cấp cứu về tâm thần, cần can thiệp y khoa khẩn cấp.

Các yếu tố nguy cơ thúc đẩy trầm cảm sau sinh

  • Có tiền sử đã từng bị trầm cảm trước đó.
  • Có tiền sử bị rối loạn lưỡng cực đặc biệt là type 2 (thể rối loạn lưỡng cực với xu thế trầm nhiều hơn hưng)
  • Có tiền sử đã từng bị rối loạn lo âu trước đó.
  • Có biến cố tâm lý trước ngày sinh (mất người thân, mất việc làm, bạo hành gia đình…)
  • Có tiền sử lạm dụng rượu hoặc ma túy.

trầm cảm sau sinh

Các yếu tố thúc đẩy trầm cảm bao gồm những khó khăn về kinh tế, có thai ngoài ý muốn, mang thai và sinh không có thân nhân, bạn bè. Tại Việt Nam thì thêm yếu tố gia đình chồng. Các trường hợp sinh con so nên về nhà cha mẹ ruột nếu có thể được. Trẻ sinh non, trẻ có bệnh, trẻ quấy khóc nhiều làm người mẹ quá vất vả.

Bạn có thấy bài viết này hữu ích:

Bài viết liên quan