Mẹ và Con - Nghi lễ cổ truyền cúng ông Công ông Táo này cũng là một trong những tín ngưỡng, tục lệ tốt đẹp của người Việt Nam được gìn giữ và lưu truyền từ nhiều năm, nhằm để cầu bình an, hạnh phúc cho cả gia đình trước thềm Tết Nguyên Đán.

Cúng ông Công ông Táo được xem là một trong những tín ngưỡng dân gian được người Việt Nam giữ gìn và thực hiện chu đáo vào mỗi dịp cuối năm âm lịch. Mâm cỗ cúng cần được chuẩn bị thật chu đáo để hai vị thần chầu trời có thể báo cáo những điều tốt đẹp của gia đình gia chủ, những chuyện xấu sẽ được báo cáo giảm nhẹ đi. Vậy bạn đã biết mâm cỗ cúng như thế nào, giờ cúng ra sao và những điều cấm kỵ khi cúng là gì để cả năm được sung túc, gặp nhiều may mắn chưa? Hãy cùng Tạp chí Mẹ và Con tìm hiểu qua bài viết sau đây nhé!

Ý nghĩa của ngày cúng ông Công ông Táo của người Việt Nam

Theo tín ngưỡng dân gian, ông Công được xem là một vị thần cai quản đất đai của gia chủ, ngăn chặn sự xâm hại của ma quỷ vào mảnh đất của gia đình, đồng thời giúp không khí gia đình được yên bình, hạnh phúc. Bên cạnh đó, các Táo quanh năm sẽ ở trong bếp, nên họ sẽ tường tận hết mọi chuyện của gia chủ và các thành viên trong gia đình. Cứ mỗi năm, hai vị thần này sẽ về chầu trời một lần vào dịp cuối năm âm lịch, nhằm báo cáo với Ngọc Hoàng mọi chuyện đã và đang xảy ra trong nhà, bao gồm cả chuyện tốt và xấu.

cá chép cúng ông công ông táo

Vì thế, cứ đến ngày 23 tháng Chạp mỗi năm, các gia đình Việt Nam đều làm lễ tiễn ông Công, ông Táo về trời rất chu đáo, trọng thể. Lễ cúng để bày tỏ lòng cảm ơn những gì hai ông đã che chở, giúp dỡ cho gia đình trong một năm qua, và mong ông Táo sẽ báo cáo những chuyện tốt đẹp của gia đình mà bỏ qua những chuyện xấu.

Lễ cúng ông Công ông Táo cần chuẩn bị những gì?

Lễ vật truyền thống

Thông thường, lễ vật dùng để cúng ông Công ông Táo truyền thống sẽ bao gồm:

  • Mũ ông Công ba cỗ (hay ba chiếc), hai mũ đàn ông và một mũ đàn bà. Mũ dành cho các ông Táo nên có hai cánh chuồn, còn mũ của Táo bà không có cánh chuồn. Những loại mũ này thường được trang trí với các gương nhỏ hình tròn lấp lánh và những dây kim tuyến có màu sắc sặc sỡ.
  • Những đồ “vàng mã” như mũ, áo, hia, và một số vàng thỏi bằng giấy được thay đổi và bày trí sao cho phù hợp theo ngũ hành hàng năm. Chúng sẽ được đốt sau lễ cúng ông Táo cùng với bài vị cũ. Sau đó người ta sẽ lập bài vị mới cho Táo Công.
  • Đối với những nhà có trẻ con, mọi người thường cúng thêm cho Táo quân 1 con gà luộc. Tuy nhiên, tiêu chuẩn chọn gà luộc phải thuộc loại gà cồ mới tập gáy (tức gà mới lớn). Ngụ ý của điều này là nhờ Táo quân xin với Ngọc Hoàng Thượng Đế cho đứa trẻ sau này lớn lên, trưởng thành và có nhiều nghị lực, sinh khí hiên ngang, mạnh mẽ như con gà cồ.
  • Bên cạnh đó, một lễ vật không thể thiếu là 1 con cá chép trong lễ cúng ông Công ông Táo. Đây được xem là một phương tiện “truyền thống” của các ông và các Táo bà có thể về chầu trời. Ở miền Bắc, các gia đình còn cúng một con cá chép còn sống thả trong chậu nước, ngụ ý “cá hóa long”, tức cá chép sẽ hóa thành rồng lớn để đưa ông Táo về trời. Thông thường, con cá chép này sẽ được phóng sinh sau khi cúng, có thể thả ra ao, hồ, sông suối.
  • Ở miền Trung, mọi người còn chuẩn bị thêm 1 con ngựa bằng giấy, có cả yên, cương đầy đủ.

cúng ông công ông táo

Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo

Tùy thuộc vào từng gia cảnh, bên cạnh những lễ vật chính kể trên, người Việt Nam thường sẽ thêm hoặc chỉ cúng theo một mâm cỗ cúng, có thể là lễ cúng với những món mặn (xôi gà, chân giò luộc, măng…) hoặc là lễ cúng chay (trầu cau, hoa, quả,…) để tiễn Táo quân.

Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo theo truyền thống bao gồm những món tương đối cơ bản như sau:

  • 1 đĩa gạo
  • 1 đĩa muối
  • 5 lạng thịt vai luộc
  • 1 bát canh mọc
  • 1 đĩa xào thập cẩm
  • 1 đĩa giò
  • 1 đĩa xôi gấc
  • 1 đĩa chè kho
  • 1 đĩa hoa quả
  • 1 ấm trà sen
  • 3 chén rượu
  • 1 quả bưởi
  • 1 quả cau, lá trầu
  • 1 lọ hoa đào nhỏ
  • 1 lọ hoa cúc
  • 1 tập giấy tiền, vàng mã.
  • Món cá chép (sống hoặc rán).

Nên bày mâm cúng giờ nào là đúng nhất?

Theo các chuyên gia phong thủy, lễ cúng ông Công ông Táo cần được thực hiện trước khi các ông bay về trời để báo cáo cho Ngọc Hoàng, tức là phải dọn mâm và cúng trước 12 giờ ngày 23 tháng Chạp. Vì thế, để trả lời cho câu hỏi nên cúng ông Táo vào giờ nào, tùy theo điều kiện và thời gian của từng nhà, bạn có thể lựa chọn thực hiện nghi thức cúng bái theo những khung giờ như sau:

5 – 7 giờ sáng ngày 23 tháng Chạp: Giờ Mão – giờ Đại An

Cúng ông Táo vào khung giờ này, ngụ ý nhờ Táo quân mang đi những mâu thuẫn, xung đột trước giờ trong gia đình, giúp gia đạo được hưng vượng, bình an. Ngoài ra, tiến hành nghi lễ cúng vào giờ này còn mang đến sức khỏe tốt lành, sự bình an trong tâm trí của các thành viên trong gia đình.

9 – 11 giờ ngày 23 tháng Chạp: Giờ Tỵ – giờ Tốc Hỷ

Tiễn Táo quân chầu trời vào khung giờ này cũng với mong muốn Táo quân sẽ mau chóng mang về những chuyện may mắn, vui vẻ và đầy hứa hẹn trong năm mới. Giúp gia đình có một năm nhiều niềm vui, hạnh phúc, kịp thời hóa giải được những điều không may mắn có thể gặp phải.

mâm cúng

Lưu ý: 

Sau khi bày lễ, thắp hương và thực hiện nghi thức khấn vái xong. Gia chủ đợi hương tàn và thắp lại thêm một tuần hương nữa, lễ tạ, sau đó hóa vàng mã và tiến hành thả cá chép ra ao, hồ, sông, suối… để cá có thể kịp thời chở ông Táo về chầu trời.

Những điều cấm kỵ khi làm lễ đưa ông Công ông Táo

Không nên cúng lễ ở dưới bếp

Do ông Táo là các vị thần bếp, nên có một số gia đình cho rằng nên làm mâm cơm và đồ lễ cúng ông Công ông Táo ở dưới bếp mới đúng phong tục. Tuy nhiên, quan niệm này chưa thực sự đúng và thuyết phục được nhiều người, trong đó là các chuyên gia về tâm linh, phong thủy nổi tiếng.

Theo những phân tích chuyên sâu của các chuyên gia phong thủy, khi thực hiện lễ cúng đưa ông Táo về trời, bạn nên thắp hương trên bàn thờ của gia đình, Nếu như bàn thờ Táo quân được đặt ở gần bếp, bạn nên thực hiện nghi lễ cúng tại bàn thờ này. Còn trường hợp những gia đình không lặp bàn thờ riêng, buộc phải thắp hương tại bàn thờ thần linh hoặc gia tiên, tuyệt đối không nên cúng và đặt đồ lễ ở dưới bếp.

Xét theo ý nghĩa tâm linh, bàn thờ được xem là nơi kết nối giữa hai thế giới âm và dương, giữa người bình thường và các vị thần linh. Vì thế, khi tiến hành làm các nghi thức thờ cúng, bạn chỉ được phép dâng đồ lễ và cầu thỉnh tại chính bàn thờ của gia đình.

mâm cúng

Ngoài ra, mâm cúng cũng không cần quá cầu kỳ, phức tạp, người cúng nên tùy theo gia cảnh của mình, dành nhiều sự tôn kính cho thần linh là đủ. Ngoài ra, trong ngày thực hiện cúng ông Công ông Táo, bạn cũng nên lưu ý bật bếp lên để có ngọn lửa cháy rực, bày mâm cỗ đề huề để tỏ lòng mong muốn gia đình có một năm mới ấm no, hạnh phúc.

Không nên cúng lễ ông Công ông Táo quá 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp

Lí do là vì vào đúng 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp âm lịch hàng năm, các vị thần Táo sẽ cưỡi cá chép và bay về trời để trình báo cho Ngọc Hoàng. Vì thế, nghi lễ cúng ông Táo nên được diễn ra tốt nhất là vào khung giờ mà Mẹ và Con đã gợi ý phía trên. Nếu cúng lễ sau 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp, ý nghĩa của lễ cúng cũng không còn trọn vẹn, các ông Táo đã bay về trời mà chưa kịp nhận được sự thể hiện lòng thành kính của gia chủ.

Nếu hai khung giờ trên không tiện đối với những gia đình phải đi làm cả ngày, không có điều kiện về thời gian để thực hiện nghi lễ cúng. Bạn cũng có thể thực hiện cúng vào trưa hoặc tối ngày 22 tháng Chạp.

Không nên cầu xin quá nhiều khi cúng ông Công ông Táo

Trên thực tế, có nhiều người đến bây giờ vẫn hiểu sai về ý nghĩa của ngày cúng ông Công ông Táo mà vô tư bày tỏ quá nhiều nguyện vọng của mình. Tuy nhiên, bạn cần phải lưu ý, ngày lễ cúng này được diễn ra nhằm mục đích tiễn các vị thần Táo về chầu trời, các vị Táo quân canh giữ cuộc sống của gia đình cả năm qua sẽ tâu với Ngọc Hoàng về tất cả những chuyện của các thành viên trong gia đình, bao gồm cả chuyện tốt và xấu chứ không đề cập đến vấn đề tài lộc. Chính vì thế, khi cầu khẩn trong nghi lễ, bạn nên tránh xin ban phước tài lộc để tránh làm phật lòng các vị thần linh. Tốt hơn, bạn nên cầu xin Táo quân vui vẻ báo cáo những chuyện tốt nhiều hơn, những chuyện xấu nên giảm nhẹ lại.

Không thả cá vàng từ trên cao xuống

Tín ngưỡng phóng sinh cá vàng trong ngày cúng ông Công ông Táo đang ngày một phổ biến hơn ở mọi gia đình Việt. Hầu hết mọi người đều mua cá vàng còn sống để cúng và sau lễ sẽ mang thả xuống sông, hồ với mong muốn các Táo có phương tiện để bay về trời.

thả cá chép

Tuy mang một hàm ý tốt đẹp, nhưng khi thực hiện tục thả cá này, có những người không hiểu rõ mà thả từ trên cao xuống khiến cá vàng bị chết. Điều này thực sự không nên, nó vừa ảnh hướng đến môi trường, vừa ảnh hưởng đến tài phước của bạn. Vì thế, để thể hiện lòng thành kính của mình với các vị thần linh một cách trọn vẹn, bạn nên thả cá ở những nơi có nguồn nước sạch và thả một cách nhẹ nhàng để cá có thể tự do bơi ra xa.

Hy vọng qua bài viết trên, Mẹ và Con đã có những chia sẻ bổ ích về nghi thức cúng ông Công ông Táo, giúp bạn có thể thực hiện chu đáo, đầy đủ nhất. Chúc bạn áp dụng thành công, gia đình có một năm mới vui vẻ, hạnh phúc nhé!

Bạn có thấy bài viết này hữu ích:

Bài viết liên quan

cây cảnh trồng trong nhà

Những cây cảnh trồng trong nhà vệ sinh giúp lọc không khí hiệu quả

Mẹ và Con - Nhà vệ sinh là không gian luôn ẩm ướt và thường có mùi khó chịu. Nếu không có biện pháp giải quyết hiệu quả sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sinh hoạt của các thành viên trong gia đình. Trước khi tìm đến các loại sáp thơm hay xịt phòng thì hãy cùng Mẹ và Con “điểm” qua cây cảnh trồng trong nhà vệ sinh giúp lọc không khí sau đây nhé!